HISTORIA PIASTOWSKIEGO HARCERSTWA

 

Piastowskie harcerstwo przed II wojną światową

Harcerstwo piastowskie jest organizacją, która była zaczynem do powstawania innych organizacji. Harcerze inspirowali powstanie OSP i byli jej aktywnymi członkami, angażowali się w rozwój idei rywalizacji sportowej, wspierali tworzenie organizmu gminnego.

Zaczęło się w 1918 roku od terenowego zastępu 1 Pruszkowskiej Drużyny Harcerskiej, która 1919 roku została 1 Utracką (dawna nazwa Piastowa) Drużyną Harcerską im. Stefana Czarneckiego.

W roku 1922 powstaje także 1 Piastowska Żeńska Drużyna Harcerska im. Anieli Szycówny. Ukoronowaniem rozwoju, a właściwie – rozkwitu tej drużyny było poświęcenie sztandaru, które odbyło się w kwietniu 1925 roku. W kilka miesięcy później nastąpił podział drużyny na: 1 Utracką Pożarną Drużynę Harcerską im. Stefana Czarnieckiego i 2 Utracką Drużynę Harcerską im. Cypriana Godebskiego. Pożarnikami zostali starsi harcerze, powyżej 15 lat. Już w maju 1926 roku 1 Piastowska (zmiana nazwy osady) Pożarna Drużyna Harcerska wzięła udział w konkursie drużyn specjalnych z Mazowsza i te zawody wygrała. Nagrodą był cenny sprzęt gaśniczy, pierwszy z prawdziwego zdarzenia w Piastowie. Harcerze w roku 1929 zorganizowali chór harcerski, który występował wielokrotnie z powodzeniem także poza Piastowem. Jeszcze bardziej spektakularne były sukcesy sportowe. Druh Zygmunt Kosewski (wymyślił nazwę Piastów dla osady Utrata) zwyciężył w biegu na 100 m i skoku w dal na zawodach rozegranych podczas Zlotu Skautów Słowiańskich w Czechosłowacji.

 2 Piastowska Drużyna Harcerska. Zdjęcie wykonane najprawdopodobniej przed jednym z wejść do Białego Pałacu, na terenie Piastowa. Fot. Zbiory Piastowskiej Izby Pamięci.

W 1922 roku Ewa Grodecka (późniejsza harcmistrzyni) zorganizowała 15 WDH w Utracie (dzisiaj Piastów) gdzie mieszkała. Należały do niej dziewczęta z rodzin robotniczych i rolniczych. Warunki życia w ich rodzinach były trudne, więc garnęły się do drużyny. Druhna drużynowa organizowała dla swojej drużyny kolonie i obozy w Witowie nad Dunajcem (1923r.), w Borach Nieborowskich (1924r.), na Kurpiach w Wypychach (1924/25r.).

Pod koniec 1930 roku Komenda Chorągwi Mazowieckiej dokonała uporządkowania numeracji drużyn. Piastowowi przypadł Nr 21. Tak powstała 21 Mazowiecka Drużyna Harcerska. W marcu 1933 zorganizowano Gromadkę Zuchów w Piastowie, która w 1935 przekształciła się w 150 Mazowiecką Drużynę Harcerską im. Adama Skwarczyńskiego w Piastowie działającą przy Szkole Podstawowej Nr 1. W roku 1935 powstała także 132 Mazowiecka Drużyna Harcerska im. ppłk. Lisa – Kuli przy Szkole Podstawowej Nr 2. Ostatnim ważnym dokonaniem przedwojennych harcerzy z Piastowa było zajęcie II miejsca w ogólnopolskich zawodach Harcerskich Drużyn Pożarniczych przeprowadzonych w Swarzędzu k/ Poznania w czerwcu 1939 roku. Od sierpnia tego roku druhowie działali w Harcerskim Pogotowiu Wojennym wypisując i dostarczając karty mobilizacyjne.

Komenda Hufca Harcerzy w Piastowie

Utworzona została w roku 1938, jesienią. Komendantem Chorągwi Mazowieckiej był wtedy druh Harcmistrz inż. Wacław Prochnau, dyrektor techniczny Zakładów Akumulatorowych „Tudor”, działacz harcerski i  pożarniczy, oficer wywiadu w czasie wojny.

Skład Komendy Hufca stanowili wtedy druhowie: phm. Feliks Zaborowski – Komendant; Wiesław Sitkiewicz – sekretarz; Zygmunt Kowalewski – ds PW i WF; Tadeusz Szwede – ds drużyn; Sylwester Sawicki- namiestnik zuchowy.

Druh Feliks rozpoczął starania o powstanie Harcerskiej Spółdzielni Spożywców, która miała być użyteczną dla ludności i stanowić zaplecze finansowe piastowskich drużyn. Wiosną 1939 roku otwarto pierwszy sklep.

Powstanie Hufca było ukoronowaniem nieustannego rozwoju idei harcerstwa w Piastowie, pracy dziesiątków ofiarnych druhów, szerokiego rozumienia i poparcia społecznego. Pracę zorganizowanej już struktury przerwała zawierucha wojenna…

W czasie II wojny światowej piastowscy harcerze walczyli w szeregach różnych organizacji i formacji. Działania konspiracyjne rozpoczęły się niezwłocznie po utracie niepodległości. Harcerze młodsi uczestniczyli w działaniach służby łącznikowej, natomiast starsi brali udział w szkoleniach wojskowych w oddziałach Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Spośród nich najbardziej znanym jest Zbigniew Gęsicki pseudonim „Juno” (W 1928 rodzina Gęsickich przeniosła się do Piastowa). Jako członek oddziału specjalnego Szarych Szeregów „Agat”, uczestniczył w udanym zamachu na kata Warszawy, dowódcy SS i Policji, Franza Kutscherę. Gęsicki w trakcie zamachu poniósł śmierć. 

Piastowskie harcerstwo po II wojnie światowej

Po wojnie, przez długi czas, piastowskie harcerstwo funkcjonowało jako Ośrodek Piastów podległy Hufcowi Pruszków. W rozkazie L1 Komendanta Hufca Pruszków z 6 lutego 1947r. odnotowano funkcjonowanie 3 jednostek na terenie Piastowa:

  • 132 Mazowiecka Drużyna Harcerzy im. plk. L. Lisa-Kuli
    Drużynowy: ćwik Zbigniew Kaniewski
  • 142 Mazowiecka Drużyna Harcerzy im. T. Kościuszki
    Drużynowy: ćwik Roman Pawliński
  • 150 Mazowiecka Drużyna Harcerzy im. Adama Skwarczyńskiego
    Drużynowy: ćwik Jerzy Knopiński

W wykazie jednostek z 1967 roku na terenie Piastowa działają takie szczepy i drużyny jak:
Szczep 1.: 16 ŻDH, 150 MDH, 2 ŻDZ, 1 MDZ
Szczep 2:  3 ŻDH, 132 MDH, 7 ŻDZ, 6 MDZ
Szczep 3:  5 ŻDH, 68 MDH, 8 ŻDZ, 3 MDZ
Szczep 4:  27 ŻDH, 133 MDH, 5 ŻDZ, 4 MDZ

Dopiero 1 września 1975 roku Ośrodek Piastów podniesiony został do rangi hufca, a komendantem został hm. Krzysztof Biernaciak.

Efektem, rozpoczętej w 1996 roku, Kampanii Bohater było nadanie piastowskiemu hufcowi imienia: profesora harcmistrza Aleksandra Kamińskiego „Kamyka” oraz poświęcenie sztandaru, które miało miejsce 3 maja 1997 roku.

C:\Users\user\Downloads\Kronika Hufca Piastów\Kronika Hufca Piastów\photo-24.jpg

Uroczystości przyjęcia sztandaru Hufca ZHP Piastów 3 maja 1997r.

Harcerski Krąg Seniorów

W roku 1973  rozpoczęła się w Piastowie działalność Klubu Seniorów Harcerzy i Pożarników, od 1983-go roku po akceptacji Głównej Kwatery ZHP, powstał Terenowy Harcerski Krąg Seniorów (THKS), obecna nazwa Harcerski Krąg Seniorów i Starszyzny im. Szarych Szeregów.
Pierwszym komendantem Kręgu był hm. Wiesław Sitkiewicz (1983-1994), następnie hm. Władysław Maciantowicz (1994-2004), obecnie phm. Halina Broniarek 

Harcerski Krąg Seniorów przy obelisku.

11 czerwca 2016r. Przekazanie przez Harcerski Krag Seniorów Szczepowi 150 PDHiGZ „Południe” im. ppor. pil. phm. Tadeusza Szwedego historycznego sztandaru 150 MDH.

Komendanci Hufca Piastów 
– hm. Krzysztof Biernaciak 1 września 1975 r. – 5 marca 1991 r.
– phm. Bogusław Kowalewski 5 marca 1991 r. – 28 kwietnia 1992 r.
– hm. Krzysztof Biernaciak 28 kwietnia 1992 r. – 11 października 1995 r.
– hm. Rafał Nowakowski 11 października 1995 r. – 15 października 2007 r.
– hm. Grzegorz Parys 15 października 2007 r. – 21 grudnia 2012 r.
– hm. Jolanta Rybińska 21 grudnia 2012 r – obecnie